ადამიანის თავის ტვინის ამოკვეთილი ნაწილი კიდევ 48 საათს ცოცხლობს

ფოტო: Amazon

ქალაქ სიეტლში (აშშ) ალენის ინსტიტუტის მკვლევართა ჯგუფი ადგილობრივ ნეიროქირურგებთან ერთად, ადამიანის თავის ტვინის კვლევის განსხვავებული მეთოდზე მუშაობს.

 მკვლევარებმა, პაციენტებთან შეთანხმებით, თავის ტვინზე ჩატარებული ინვაზიური ოპერაციის შემდგომ ამოკვეთილი ტვინის უჯრედები შეისწავლეს და კვლევის შედეგად აღმოაჩინეს, რომ ტვინის ამოკვეთილი ნაწილი კიდევ 48 საათის განმავლობაში ინარჩუნებს სასიცოცხლო ფუნქციებს.

  მკვლევართა ჯგუფს სათავეში ვაშინგტონის უნივერსიტეტის აფელირებული პროფესორი ედ ლეინი უდგას და მისი განცხადებით, თავის ტვინის შესწავლის მიზნით დღემდე არსებული მეთოდები, თაგვებსა და ვირთხებზე ჩატარებული ცდები, არაეფექტურია.

  ედ ლეინის აზრით, ბოლო წლებში, მკურნალობის მეთოდების კვლევებმა ისეთ დაავადებებზე, როგორიც ალცჰეიმერი და პარკინსონის დაავადებებია, ნაყოფი ვერ გამოიღო. ამიტომ აუცილებელი ხდება კვლევები ჩატარდეს უშუალოდ ადამიანის ტვინზე, ამოკვეთიდან რამოდენიმე საათის ინტერვალში.

 „ჩვენ ვხედავთ, რომ ადამიანის ტვინში ბევრი განსხვავებული ტიპის უჯრედია, ვიდრე ცხოველურ მოდელებში, ადამიანის და თაგვის ტვინის უჯრედების ელექტრონული თვისებები და მათი ანატომია შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს ერთმანეთისგან“ 

ამბობს ედ ლეინი

რაც შეეხება დოქტორ ლეინის მეთოდის პერსპექტივას, მას ლონდონის კრიკის ინსტიტუტის გენეტიკოსები კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებენ. ისინი თავის ტვინის კვლევის საკითხში ცხოველებს აქტიურად იყებენებენ  და  ადამიანის ტვინის საკვლევ მასალად გამოყენების ალტერნატივას სასაცილოდაც კი თვლიან.

პროფესორ რობინ ლოველ-ბეჯის განცხადებით, მართალია თაგვის და ადამიანის ტვინები სრულიად განსხვადებიან ერთმანეთისგან ფორმით, სიდიდით და სირთულით, ისინი უერთდებიან სხეულებს რომელებიც ასევე სრულიად განსხვავებულია, მაგრამ ადამიანის თავის ტვინიდან მოკვეთილი მასალა საერთოდ არ უერთდება არაფერს. ცოცხალ ცხოველებზე დაკვირვებით შესაძლებელია ისეთი ცვლილებების კონტროლი როგორიცაა გენეტიკა, სიმაღლე, ზომა, კვება და აშ. რასაც ადამიანის ტვინის გარკვეული ნაწილის 48 საათიანი კვლევა ვერ მოგვცემს.

  ბრიტანელი გენეტიკოსების კომენტარის პასუხად ედ ლეინმა განაცხადა, რომ მისი კვლევის მიზნები არასწორად იქნა გაგებული, ის არ მიიჩნევს ახალ მეთოდს ტვინის კვლევის უალტერნატივო მეთოდად და ის იმედოვნებს, რომ ორივე მეთოდი კომბინირებულად უფრო ნაყოფიერი იქნება, ვიდრე მხოლოდ ცხოველების მოდელზე დამყარებული კვლევები.

წყარო: BBC

შესაძლოა, ნაკერის დასადებად ადამიანის კანი გამოიყენონ

ჭრილობის დროს ქსოვილთა სისხლიანი წესით შეერთების, ე.წ. ნაკერის დადების დროს, შეწოვადი და არაშეწოვადი საკერავი მასალის ნაცვლად, შესაძლოა ადამიანის კანის უჯრედებისგან დამზადებული მასალა გამოიყენონ.

ფრანგი მკვლევარები უკვე მუშაობენ ხელოვნური ძაფის უფრო ეფექტური, ბუნებრივი ძაფით ჩანაცვლებაზე. მათი თქმით „ადამიანის ტექსტილი“-ს შესაკერ მასალად გამოყენება ბევრად გაამარტივებს პროცესს და მთელ რიგ სამედიცინო პროცედურებს აგვარიდებს თავიდან.

როგორც წინასწარ არის ცნობილი, ახალი თაობის ძაფი, არსებულთან შედარებით, იქნება გაცილებით მყარი და ასევე მასპინძელ სხეულთან ბუნებრივად ინტეგრირებადი.

ამ ეტაპზე ქირურგიული პაციენტების შინაგანი და გარე ჭრილობების შესაკერად, გამოიყენება ნატურალური და სინთეზური ძაფები. ძირითადად, რბილი ქსოვილები (კანი და აპონევროზი) იკერება აბრეშუმის ან კაპრონის ძაფით და კეტგუტით.

წყარო: CNN

ფუტკრის ხორთუმი და ნემსის წვერი მიკროსკოპის ქვეშ

ფოტო: Science & Engineering

თუ დააკვირდებით ნახავთ, რომ ფუტკრის ხორთუმი შედგება 2 განყოფილებისგან – პირველი ნაწილით მხოლოდ ნექტარს ისრუტავს და გამოყოფს ე.წ. ფუტკრის შხამს და მეორე ნაწილს საკვების მიღებისთვის იყენებს.

მიუხედავად პატარა ზომისა, ფუტკრის ანატომია ერთ-ერთ ყველაზე რთულ კონსტრუქციად ითვლება ბიოლოგიაში. წარმოიდგინეთ, ჯერ მარტო ფუტკრის თვალი შედგება 60 000-მდე მიკრო ფოტოსენსორისგან, რომელსაც ომატიდია (ommatidia) ჰქვია.

წყარო: ASKABIOLOGIST

არის თუ არა სიცოცხლე სხვა პლანეტაზე?

პოსტი მინდა დავიწყო ამერიკელი ფიზიკოსის, მიჩიო კაკუს ციტატით, რომელიც ცნობილია თავისი ფუტურისტული და მეცნიერული პოდკასტებით, ბლოგებით, სტატიებით თუ წიგნებით.

„გალაქტიკაში ყოველ მეორასე ვარსკვლავს ყავს თავისი, დედამიწის მსგავსი, საცხოვრებლად ვარგისი პლანეტა. ეს ნიშნავს იმას, რომ ნახევარ მილიარდ ვარსკვლავს ყავს ცოცხალი ორგანიზმით დასახლებული პლანეტა, რომელიც მის გარშემო ბრუნავს ისე, როგორც დედამიწა ბრუნავს მზის გარშემო. ამიტომაც, როდესაც ჩვენ ვუყურებთ ვარსკვლავებით მოჭედილ ცას, შესაძლებელია, რომ ვიღაც იქიდან ჩვენც გვიყურებდეს“

 მიუხედავად ამერიკელი მეცნიერების (NASA) დიდი შრომისა და კეპლერის მისიის მნიშვნელოვანი წინსვლისა, სამწუხაროდ, დედამიწა ჯერ ტექნოლოგიურად არ არის მზად მოიპოვოს სხვა კოსმოსურ სივრცეებში სიცოცხლის არსებობის რაიმე ფორმის უტყუარი მტკიცებულებები.

ერთ-ერთმა მეცნიერმა, ენრიკო ფერმმა დასვა კითხვა – ჩვენ კარგი, მზე ახალგაზრდა ვარსკვლავია და ჯერ ვერ განვვითარდით, მაგრამ სად არიან ისინი? უფრო განვითარებულები? ამ კითხვას ფერმის პარადოქსი დაარქვეს და მასთან დაკავშირებით ბევრი პასუხი და უამრავი თეორია არსებობს.

  მაგრამ, ჯერ-ჯერობით შეგვიძლია მხოლოდ არგუმენტებით ვიმსჯელოთ და ვივარაუდოთ, თან ისეთი   არგუმენტებით, რომლებსაც ფიზიკის და ქიმიის კანონები და მრავალწლიანი კვლევები უმყარებს ზურგს.

ევოლუციის თეორია – მიუხედავად იმისა, რომ დარვინი და მისი თანამედროვეები ნაკლებად ფიქრობდნენ უცხოპლანეტელებზე, როცა ევოლუციის თეორიაზე მუშაოდნენ, ამ მოდელის მიხედვით, თუკი სადმე გაჩნდება სიცოცხლე, დიდი ალბათობით განვითარდება-კიდეც, ამიტომ ევოლუციის თეორიის არატრადიციული ინტერპრეტაციის მიხედვით, სიცოცხლე ადაპტირებას გალაქტიკის სხვა ადგილებშიც შეძლებს.

ფოტო: NASA/Ames/JPL-Caltech

დედამიწის მსგავსი კლდოვანი პლანეტების აღმოჩენა – ბოლო პერიოდში, კეპლერის მისიით აღმოჩენილი პატარა, დედამიწის მსგავსი კლდოვანი პლანეტების რიცხვმა იმატა, ზოგიერთი მათგანი საკუთარი ვარსკვლავის დასახლებად ზონაშია, რაც იმას ნიშნავს, რომ ორბიტისა და დაშორების მიხედვით ამ პლანეტებზეც დედამიწის მსგავსად ზომიერი ტემპერატურაა. გამომდინარე იქიდან, რომ სამყაროს მასშტაბით უამრავი ასეთი პლანეტაა, სავარაუდოდ ზოგიერთი მათგანი ცოცხალი ორგანიზმის მასპინძელიც იქნება.

reaction of titanium silylidene and benzonitrile

სიცოცხლის ქიმიური წინამორბედები სხვა პლანეტებსა და თანამგზავრებზე – არსებობს მტკიცებულება, რომ რა ქიმიური რეაქციებითაც მოხდა დედამიწაზე სიცოცხლის გაჩენა, იგივე ქიმიური ორგანული ნაერთები სხვაგანაც არსებობს, მაგალითად ტიტანის ატმოსფეროსა და ორიონის ნისლეულის გარემოში. მართალია, აქ უცხოპლანეტური სიცოცხლე არ აღმოგვიჩენია, მაგრამ აღმოჩენილია ის ინგრედიენტები, რომლებიც მრავალი მეცნიერის აზრით, სიცოცხლის წარმოშობაში მთავარ როლს ასრულებდნენ.

ფოტო: From Wikimedia Commons, the free media repository

დედამიწის ექსტრემოფილები –  დედამიწაზე არსებობენ ექსტრემოფილები, ანუ ორგანიზმები, რომლებიც უძლებენ ექსტრემალურ სიცხეს, სიცივეს, მომწამვლავ ნივთიერებებსა და ვაკუუმსაც კი. შესაბამისად, გაგვაჩნია მყარი მტკიცებულება, რომ სიცოცხლე შეიძლება აღმოცენდეს დედამიწის იმ ყველაზე არახელსაყრელ ადგილებში, რომლებიც პირობებით სხვა პლანეტებსა და თანამგზავრებს ჰგავს.

ამ პოსტში ჩამოთვლილი არგუმენტები, შეიძლება არ აღმოჩნდეს საკმარისად მყარი, შიძლება თეორიებიც არასრულია, მაგრამ ყოველთვის, როდესაც ვარსკვლავებით მოჭედილ ცას ახედავთ და გალაქტიკის მასშტაბებს გაიაზრებთ, აუცილებლად გაგიჩნდებათ შეგრძნება, რომ შეიძლება ვიღაც ჩვენც გვიყურებდეს მეორე მხრიდან.

წყარო: CHARLIUS

ადამიანის ორგანიზმის საშუალო ტემპერატურის სტანდარტი იცვლება

ფოტო: CC0 Public Domain

დაახლოებით 150 წლის წინ, გერმანელმა ექიმმა კარლ ვუნდერჰილმა 25 000 პაციენტზე დაკვირვების შედეგად გააანალიზა მილიონჯერ გაზომილი ტემპერატურა, გაითვალისწინა ის ფაქტორებიც, რომ ადამიანის სხეულის სხვადასხვა ადგილებში ტემპერატურა ოდნავ განსხვავებულია  და დაადგინა, რომ ადამიანის ტემპერატურის საშუალო ნორმა არის 98.6 ფარენჰეიტი (37 ცელსიუსი). ეს შედეგი მრავალ გამოცემაში დაიბეჭდა და ასე დამკვიდრდა მსოფლიო სტანდარტად.

თუმცა, იქიდან გამომდინარე, რომ ადამიანის ორგანიზმი მუდმივად განიცდის ევოლუციურ ცვლილებებს, თანამედროვე მეცნიერების აზრით, მართალია გერმანელი ექიმი თავის დროზე არ ცდებოდა, მაგრამ დღევანდელ რელობაში 37 °C  ნორმაზე მაღალია.

ამიტომ სტენდფორდის უნივერსიტეტის ახალი კვლევებმის შედეგად, შეიცვალა ორგანიზმის საშუალო ტემპერატურის მაჩვენებელი. მათი დასკვნით, ამიერიდან ადამიანის ორგანიზმის საშუალო ტემპერატურა 97.5 ფარენჰეიტია (36.4 ცელსიუსი).

ამ ეტაპზე ადამიანის ორგანიზმის ტემპერატურის დამკვიდრებული სტანდარტი ასეთია:

ნორმა: 36.5–37.5 °C (97.7–99.5 °F)

ცხელება: >37.5 or 38.3 °C (99.5 or 100.9 °F)

ჰიპოთერმია: <35.0 °C (95.0 °F)

წყარო: MEDICAXPRESS

SciSci – მეცნიერების მეცნიერება

ახლახან ინტერნეტში გადავაწყდი მსოფლიო უნივერსიტეტების პროფესორების საერთო კვლევას,  სადაც კარგად არის ახსნილი მეცნიერების არსი, მიზნები და ხასიათი.

„შიდა სამზარეულო“ რომ მოკლედ გადმოვცე – თურმე, მეცნიერული მიღწევების დინამიკა ეფუძნება 5 ძირითად მიღებულ პრაქტიკას:

  1. ტრადიციები, როგორც წესი, ამარცხებს ინოვაციებს

 თუ იდეა სრულიად ინოვაციურია, სავარაუდოდ, მას მზის სინათლე არ უწერია. დღევანდელი მოცემულობით, ინოვაციური იდეის აღიარებას რომ მიაღწიო, იდეა აუცილებლად უნდა მოათავსო დადგენილი და მიღებული პრაქტიკის კონტექსტში.

2. მეცნიერის ასაკი

  მეცნიერებაში მიღებულია, რომ აღმოჩენის გასაკეთებლად ადამიანი არ შეიძლება ჩაითვალოს ან ძალიან ახალგაზრდად ან ძალიან ასაკოვნად. დადგენილია, რომ ის პროდუქტიულია ნებისმიერ ასაკში.

3. გუნდი

აღმოჩნდა, რომ მცირე გუნდები, როგორც წესი, გამოირჩევიან მეტი რევოლუციური მიღწევით ვიდრე დიდი სამეცნიერო გუნდები, რომლებსაც რატომღაც მეტი აღიარება აქვთ.

4. აღიარება

ისევე როგორც ყველგან, მეცნიერებაც არ აღმოჩნდა გამონაკლისი და თანაბარ თანაავტორებს შორის, ყველაზე მეტ სარგებელს იღებს ის, ვინც ყველაზე მეტად ცნობილი და აღიარებულია.

5. წინ წასვლის მთავარი შემაფერხებელი ფაქტორი

დღევანდელ რეალობაში ფინანსდება არა ის დარგები, რაც დააჩქარებს მეცნიერების განვითარებას, არამედ ისინი რაც პოტენციურ ფინანსურ სარგებელს მოუტანს ინვესტორს. უკვე არავისთვის აღარ არის საიდუმლო, რომ არასწორი ინტერესები აფერხებს მეცნიერების განვითარებას და სწორი ინვესტიციების შედეგად მეცნიერება გაცილებით წინ იქნებოდა წასული ვიდრე არის ახლა.

წყარო: SCIENCEMAG

NASA ახალი თვითმავალი რობოტის სახელის შერჩევაში დახმარებას გვთხოვს

მარსის ექსპლოატაციის პროგრამის ფარგლებში, მორიგი მისიის (Mission 2020) შესასრულებლად, ნასა ახალ თვითმავალ რობოტს აგზავნის. წითელ პლანეტაზე მივლენილ რობოტს აქვს კონკრეტული დავალებები, რომელიც ითვალისწინებს საფუძვლიან კვლევას, ბოლოს და ბოლოს აქვს თუ არა მარსს ცოცხალი ორგანიზმის მიღების პოტენციალი.

მისია დაიწყება 2020 წლის ივლისში, მაშინ, როდესაც მარსი და დედამიწა თავიანთ ორბიტებზე ყველაზე ხელსაყრელ და ახლო პოზიციაში იქნებიან ერთმანეთთან. მანამდე კი თვითმავალ რობოტს, ე.წ. როვერს, სახელს მთელი დედამიწის მოსახლეობა შეურჩევს ონლაინ ხმის მიცემის პრინციპით, სადაც მსოფლიო მასშტაბით 28 ათასი სტუდენტის მიერ შეთავაზებული 9 საუკეთესო ვარიანტიდან გამარჯვებული მარტში გამოვლინდება.

ახალი რობოტი რიგით მეხუთე როვერი იქნება, რომელიც მარსზე დაიდებს ბინას (სსრკ-ს მიერ გაგზავნილი 2 რობოტი არ ითვლება, რადგან დაშვებისთანავე დაიკარგა). ერთ-ერთმა ბოლო როვერმა, opportunity-მ ყველაზე დიდი ხანი, 16 ნაყოფიერი წელი გაატარა მარსზე და 2019 წელს დაასრულა მისია. ხოლო ბოლო როვერი Curiosity 2012 წელს დაეშვა მარსზე და დღემდე გამართულად მუშაობს.

შეგასსენებთ, რომ ხმის მიცემა შეგიძლიათ ამ ბმულზე – Name The Rover Contest

მეცნიერებს, ქრონიკული ტკივილის კვლევის საკითხში, სიახლეები აქვთ

ფოტო: ROBERT CLARK

უცნაურია, მაგრამ ტკივილის უნარი, კაცობრიობისთვის და ცხოველთა სამყაროსთვის, ბუნების საჩუქრად ითვლება. ტკივილი გვეხმარება გამოვიმუშაოთ ფიზიკური დაზიანებისგან თავის ასარიდებელი აუცილებელი რეფლექსები. ჩვენ განვიცადეთ ევოლუცია იმისთვის, რომ ტკივილის საშუალებით სხეულს მოეცა სიგნალი თვით-პრევენციისთვის და თავდაცვისთვის.

მაგრამ ტკივილი, რომელიც ქრონიკულ ხასიათს ატარებს დიდი ხანია მეცნიერებისთვის დიდ თავსატეხს წარმოადგენს. ქრონიკულ ტკივილად ითვლება ტკივილი, რომელიც მინიმუმ 3 თვე გრძელდება და მისი გამომწვევი მიზეზები ფიზიკური დაზიანება ან რომელიმე ავადმყოფობაა.

ამ ეტაპზე, ძლიერი ქრონიკული ტკივილის გამაყუჩებლი ერთადერთი გზა ოპოიდებია — ნივთიერებები, რომლებსაც შეუძლიათ უშუალოდ ცენტრალურ ნერვულ სისტემასა და კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში მდებარე ოპოიდურ რეცეპტორებთან დაკავშირება. ოპოიდები სტრუქრურულად ძალიან ჰგვანან მორფინს და შეიძლება ადამიანი დამოკიდებულებამდე ან აბსტინენტურ სინდრომამდეც კი მიიყვანონ.

ამიტომ მეცნიერები გამუდმებით მუშაობენ მიაკვლიონ მეთოდს, თუ როგორ შეიძლება ტკივილით მიყენებული ტანჯვის მართვა ყველაზე უსაფრთხო გზით და მოუძებნონ ოპოიდებს ყველაზე რელევანტური ალტერნატივა. ისინი იკვლევენ ტკივილის ბილოგიას და განსაკუთრებით ბოლო პერიოდში ამ მხრივ მნიშვნელოვანი ძვრები და მიღწევები შეინიშნება. მათ უკვე დეტალურად ახსნეს რა გზას გადის ტკივილის სიგნალი სენსორული ნერვებიდან ტვინამდე და როგორ იღებს ტვინი ტკივილის შეგრძნებას.

მეცნიერები ასევე ხსნიან კონკრეტული გენების როლს ტკივილის რეგულაციაში და არის იმედი, რომ რამოდენიმე სხვადასხვა მკვლევარის მიერ, პარალელურ რეჟიმში სისტემატიური დაკვირვება მიგვიყვანს ქრონიკული ტკივილის მკურნალობის ისეთ რევოლუციურ მეთოდებთან, როგორიცაა მაგალითად, ტვინის სტიმულაცია. სულ ახლახან ერთ-ერთ პერსპექტიულ სტრატეგიად სწორედ ეს მეთოდი დაანონსდა და ამ ეტაპზე მხოლოდ ის ვიცით, რომ აქტიურად მიმდინარეობს მისი ტესტირება. მეთოდი ითვალისწინებს შემდეგს – იმისთვის, რომ შეიცვალოს ტვინის მიმღებლობა ტკივილის მიმართ, მოხდება ტვინის სტიმულაცია რბილი ელექტროშოკებით და ტვინი შეძლებს საკუთარი ორგანიზმის შესაძლებლობები მაქსიმალურად ეფექტურად გამოიყენოს საკუთარი ტკივილის დასამარცხებლად.

გარდა ამისა, ფსიქოლოგები და სხვადასხვა პროფილის სპეციალისტები განიხილავენ ისეთ საკითხებს, როგორიცაა პლაცებოს ეფექტის სიღრმისეული ანალიზი და კვლევა. მათი აზრით ის საკმაოდ მძლავრ სისტემას ქმნის ტვინში. ასევე აქტიურად განიხილება რამოდენიმე კოგნიტური ნეიროფსიქოლოგიური საკითხი, მათ შორის ვირტუალური რეალობის ჰიპოთეზებიც კი.

წყარო: NATIONAL GEOGRAPHIC